زبان از جهت نوع کاربرد آن در جامعه

زبان از جهت نوع کاربرد آن در جامعه به سه دسته ی زبان رسمی، زبان ملّی و زبان معیار تقسیم می شود.

1-زبان رسمی

ازآن جا که در هر سر زمین، زبان های متعدّدی توسّط مردم آن مناطق به کار برده می شود، نوعی ناهمگنیِ زبانی در همه ی کشورها به چشم می خورد. از دیرباز، برای ایجاد یگانگی میان اقوام مختلفِ زیر سیطره ی هر حکومت، یک زبان که از قدرت ومقبولیّت بیشتری برخوردار است ویا زبان طبقه ی چیره است، به عنوان زبان رسمی انتخاب می شود. به عنوان نمونه، زبان روسی دردوره ی اتّحاد جماهیر شوروی سابق زبان رسمی بوده است و در حال حاضر نیز در برخی از جمهوری های جدید آن به عنوان زبان رسمی به کارمی رود. زبان فارسی در ایران زبان رسمی است وزبان اردودرپاکستان نیزهمین حالت را دارد. زبان رسمی در امور اداری، رسانه ها، مجامع قانون گذاری و داد وستد های رسمی به کار می رود.

2-زبان ملّی

غالباّ زبان ملّی همان زبان رسمی است که برای برقراری ارتباط بین افراد مختلف در یک کشور به کار می رود، امّا گاه زبان ملّی جدای از زبان رسمی است؛ این مسئله در کشورهایی که زبان ملّی ورایج آن ها صورت مکتوب ندارد، بیشتر دیده می شود. به عنوان مثال در کشور کنیا که یک کشور آفریقایی است، زبان رسمی انگلیسی وزبان ملّی سوآحیلی است. در ایران، فارسی هم به عنوان زبان رسمی و هم زبان ملّی به کار می رود.

3- زبان معیار

در اکثرکشورها مردم گونه های مختلفی از زبان رایج را به کار می برند که تنها یکی از آن ها به عنوان گونه ی معیار انتخاب می شود. این گونه ی معیارِ زبان که اغلب توسّط افراد تحصیل کرده وباسواد استفاده می شود، درمراکزفرهنگی وسیاسی کشور به کار گرفته می شود. تلفّظ واژگان گونه ی معیار، در نقاط مختلف یک کشور متفاوت است،امّا چون کلّیات آن ها یکی است، این تفاوت های جزئی مانع از برقراری ارتباط سخنوران آن نمی شود.